Presyo sa pump, sakit sa bulsa

Sa Pilipinas, parang larong walang katapusan ang presyo ng diesel at gasolina. Ngayon, taas-presyo. Sa susunod, may bawas daw. Pero ang tanong ng ordinaryong mamamayan: kapag bumaba ang presyo ng langis, bakit parang ayaw namang bumaba ang presyo ng pamasahe, bilihin at iba pang pangunahing pangangailangan?

Hindi naman lahat ng galaw ng presyo ng langis ay kontrolado ng gobyerno. Apektado ito ng pandaigdigang presyo ng krudo, halaga ng piso kontra dolyar, gastos sa pagdadala ng langis at iba pang salik. Pero hindi ibig sabihin nito na puwede nang manahimik ang pamahalaan at basta na lang manood habang kinakapos sa pang-araw-araw na gastos ang taumbayan.

Ang masakit, bawat dagdag sa kada litro ay dagdag-pasanin sa mga tsuper, rider, drayber ng pampasada, negosyante at manggagawang arawan ang kita. Kapag diesel ang tumaas, hindi lang sasakyan ang apektado. Gumagalaw ang gastos sa biyahe, paghahatid ng produkto at pagdadala ng pagkain. Sa huli, ang ordinaryong mamimili na naman ang sasalo.

Kaya dapat sagutin ng gobyerno ang mga tanong na matagal nang bumabagabag sa publiko: Paano talaga kinukuwenta ang pagtaas at pagbaba ng presyo? Sino ang sumusuri kung tama ang ipinapataw na presyo? Kapag bumaba ang pandaigdigang presyo ng langis, gaano kabilis dapat maramdaman iyon ng mga Pilipino?

Hindi sapat ang paliwanag na “galaw ng merkado” sa tuwing may dagdag-presyo. Kung may mga patakarang nagpapahintulot sa lingguhang paggalaw ng presyo, tungkulin ng pamahalaang tiyaking malinaw ang batayan, nasusunod ang mga regulasyon at hindi napapabayaan ang kapakanan ng mamimili.

At kung may mga hakbang namang kayang gawin upang maibsan ang epekto nito—mula sa mas mahigpit na pagbabantay sa presyo hanggang sa angkop na tulong sa mga sektor na direktang tinatamaan—bakit hindi ilatag nang malinaw sa publiko ang mga ito?

Ang mamamayan ay hindi humihingi ng himala. Ang hinihingi nila ay paliwanag, pananagutan at konkretong aksiyon.

Dahil sa bawat pisong idinadagdag sa presyo ng gasolina at diesel, may manggagawang kailangang magtipid sa ulam, may drayber na kailangang bumiyahe nang mas matagal, at may pamilyang muling magbabawas sa kanilang gastusin.

Kung pabago-bago ang presyo ng langis, hindi dapat pabago-bago rin ang paninindigan ng gobyerno sa pagtatanggol sa mamimili.

Sa pump, litro ang binabayaran. Sa totoong buhay, kabuhayan ang nakataya. At kapag ang bulsa ng taumbayan ang laging unang tinatamaan, karapatan nilang itanong: hanggang kailan sila ang sasalo?

Disclaimer: Ang artikulong ito ay opinyon at panawagan para sa transparency at pananagutan sa usapin ng presyo ng produktong petrolyo. Hindi ito paratang na may ilegal na sabwatan o manipulasyon nang walang sapat na ebidensiya.