Rehas sa mga adunahan?

Sentro sa media ang tulo ka mga senador nga gilambigit sa pork barrel scam sa mga mosunod nga adlaw.  Karong gipasaka na sa Ombudsman ang kasong plunder batok nilang Senador Enrile, Revilla ug Estrada sunod nga tan-awon ang adlaw diin itakdang dakpon ang tulo ug uban pang mga akusado.  Di’ mahimong mapyansahan ang kasong plunder.  Kini ang rason nganong karon pa lang tan-awon nang daan kung unsa nga pasilidad nga sudlan ining tulo ka dagkong panga’n sa politika.  Sa usa ka nasud nga paspas nga makalimot sa mga butang ug daling makapasaylo sa mga sad-an sa gobyerno, unsay nagpaabot ining tulo ka dagkong opisyal?

Giduso karon ang pagtukod og lahi nga jail facility alang sa mga adunahan ug mga impluwensyadong politiko.  Kini ang gitudlong padulngan nila kun o galing adunay mga tawo nga makasa’ o maakusahan nga sakop sa gobyerno.  Dako kung uyon nga ibutang og lahi nga pasilidad ning mga tawhana tungod kay bisan asa nga anggulo tan-awon, maisip silang di’ yanong mga akusado.  Di’ yano nga ang usa ka opisyal nga gitahasan sa publiko sa pagpanday og balaud maoy moguba sa balaud.  Di’ yano nga ang usa ka tawo gisaligan sa katawhan hinungdan nga gibotaran ug gisuportahan, sa kauwahian maoy mobudhi sa katawhan.  Di’ yano sa usa ka opisyal nga gihatagan og igong pagsalig sa katawhan apan sa kauwahian maoy nahimong kontra o kaaway sa gobyerno.

Ang pagtukod og bag-ong pasilidad alang sa mga kawatan nga sakop o opisyal sa gobyerno di’ dakong kawad-on natong tanan.  Mas dakong kawad-on kung maghikog na sila sa mga yanong selda o patyon ba kaha sa ilang mga kaubang binilanggo su’d sa hugaw, guot ug baho nga mga selda.  Mas dakong kawad-on sa atong paghatag og higayon nga masilotan sila kung di’ sila mahatagan sa igong higayon nga moatubang sa ilang mga kaso ug modawat sa silot nga tukma o haum sa ilaha.  Mas dakong kawad-on kung moabot ang panahon nga mabasol pa ang gobyerno tungod sa pagpabaya sa seguridad ining mga tawhana.

Igo na ang pag-ingon nga kinahanglan nga moagi sila og patas nga pagtratar sama sa giagian sa ubang mga akusadong kriminal.  Apan di’ yanong mga tawo ang atong gihisgutan dinhi.  Sila ang mga ‘honorable’ nga nakasala sa gobyerno ug sa katawhan ug kinahanglan nga moagi sila sa tukmang proseso aron mas mahatagan og gibug-aton ang ilang gipanghimo.  Di’ simpleng kasaypanan ang mangawat sa gobyerno ug molingla sa mga tawo.  Kung ibutang sila sa yanong pasilidad, moabot ang panahon nga ila pa ning magamit aron sa pagpahumot sa ilang mga panga’n ug pagkuha sa simpatiya sa mga tawo.   Ihatag ang maayong pagtratar nila aron sila mismo wa’ nay isyung mahimo pang ibato sa gobyerno.  Sa maong paagi—mas mahatagan og gibug-aton ang ilang mga kakuwangan inay ang kahuyang sa gobyerno.

Kung adunay bag-ong pasilidad alang  nila, di’ na maproblema ang gobyerno sa pagsweldo og dugang mga tawo nga mobantay o pagpakaon sa mga bantay. Kung adunay pasilidad nga haum kanila, di’ na problema ang seguridad kung aduna nay igong CCTV ang tibuok pasilidad.  Di’ na mahimong problema ang pagduaw kanila  kung istrikto ang pagsu’d gawas sa mga tawo sa maong pasilidad.  Di’ na mahimong rason ang panlawas kung ang maong pasilidad hamugaway’ng kapuy-an.  Di’ na mahimong rason ang pagpa-ospital kung adunay mga doktor nga mag-atiman sa ilang kondisyon.  Di’ na mahimong isyu kung unsay ilang sakyan paingon sa korte kung kining tanan gihatag na ngadto kanila. Di’ na mahimong isyu kung giunsa sila sa pagtratar sa gobyerno kung gihatag sila sa ilang tawhanong katungod niini.

Ug samtang gihatag ning tanan ngadto nila, panahon na ‘sab aron usbon nato ang mga jail facility sa nasud.   Kung kini nga mga politiko anaa sa usa ka nindot nga pasilidad, wa’y rason aron magtingkagol ang uban sa pasilidad nga bisan hayop di’ mabuhi.  Ug kung mahatagan sa maong higayon ang mga banggiitang politiko nga magpuyo og bag-ong pasilidad, wa’ na silay lain pang isyung mabato sa gobyerno.  Ang labing mahinungdanon, nga bisan pa sa maong matang sa pasilidad nga ilang gipuy-an—wa’ gihapon silay kagawasan nga makiglambigit sa uban nga basta-basta na lang ug mohimo sa mga butang nga naandan tungod kay kini ang labing batakang butang nga gihikaw nila bisan pa sa kung haruhay ang ilang puy-ang pasilidad.

* * *

Email: [email protected] or [email protected] .