EDITORYAL - Unsa ning Habeas Corpus?

Adunay makapanindog balahibong pamahayag si Presidente Rodrigo Duterte niining bag-ohay lamang, kining iyang pagpahibalo nga mahimo siyang mopasuspenso sa habeas corpus.

Daghan sa mga Pilipino ang pagkatinuod wala kaayo makasabot kun unsa kining habeas corpus bisan makadaghan na nila kini madungog sa mga balita.

Alang sa kasayoran sa tanan, ang habeas corpus o usahay masuwat sa balita nga “writ of habeas corpus” usa kini ka gahum sa hukmanan nga ipapresentar ang dinakpan aron sila patubagon sa mga kaso diha sa korte.

Mao kini ang proteksyon sa tanang tawo, dato, kabus, impluwensyado o yanong tawo gikan sa illegal detention nga mahimong buhaton sa mga otoridad nga moabuso sa ilang gahum.

Kun suspensuhon kini, wala nay gahum ang korte aron pagmando nga ipresentar ang dinakpan. Mahimong sabton nga wala nay kasigurohan kun asa dad-on sa mga otoridad ang mga tawong ilang dakpon.  Dili gyud angay kalimtan sa mga Pilipino ang kabangis sa Martial Law kaniadto ni Marcos sa dihang iyang gisuspenso ang  “writ of  habeas corpus.”

Daghang mga tawo ang nanga-missing ug wa na intawon igkita pa sa ilang mga kabanay hangtud karon. Ang uban gisignit kay kritiko sa gobiyerno apan ang uban mga inosente ug biktima lang sa mga tawong impluwensyado ug naglagot kanila.

Sila gitawag na nga mga desaparecido, ug usa niini ang Redemptorist nga pari sa Cebu City nga si Padre Rudy Romano niadtong Hulyo 11, 1985 nga usa sa mga kritiko kaniadto batok sa pag-abuso sa militar ug kapolisan.

Namahayag si Duterte niini tungod kay bisan sa pagdeklarar og state of emergency tungod sa “lawlessness” naa pa gihapoy mga pagpangatake sa mga bandido, rebelde, ug kining problema sa illegal drugs.

Subay sa 1987 Constitution makadeklarar lamang og suspension sa habeas corpus ang presidente kun gisulong ang Pilipinas, adunay rebelyon ug kun nabutang na sa peligro ang katilingban. Ning sitwasyona, ang rebelyon ug hulga sa illegal drugs maoy anaa sa hunahuna ni Duterte.