EDITORYAL — Dapat harapin ni Sara ang mga akusasyon

NAGSIMULA na ang impeachment trial ni Vice President Sara Duterte kahapon pero katulad ng dati, hindi na naman siya dumalo. Ayon sa kanyang kampo, kinatawan siya ng kanyang mga abogado at abala umano ito sa paghahanda para sa paparating na bagyo. May karapatan siyang dumaan sa counsel. May legal strategy ang bawat akusado, at hindi dapat itu­ring na guilt ang hindi personal na pagharap sa unang araw ng trial.

Pero may mas malalim na usapin dito: kapag ang isang opisyal ay pangalawang pinakama­taas sa bansa, hindi lang legal defense ang ina­asahan ng taumbayan. Inaasahan din ang malinaw na pagpapakita ng respeto sa proseso ng pananagutan.

Matagal nang sinasabi ng kampo ni Sara na sasagutin nila ang mga paratang sa tamang panahon at tamang forum.

Ngayon, narito na ang forum. Ang Senado, bilang impeachment court, ang lugar para ilatag­ ang ebidensiya, pakinggan ang depensa, at tim­­bangin kung may pananagutan ba o wala. Hindi ito dapat palitan ng press statement, political banat, o pagpapalitan ng salita sa labas ng hukuman.

Mabigat ang mga paratang: umano’y maling­ paggamit ng confidential funds, unexplained wealth, bribery sa DepEd, at grave threats laban sa Presidente at iba pang opisyal. Mabigat din ang posibleng parusa: pagtanggal sa puwesto at permanenteng diskuwalipikasyon sa public office. Kaya dapat mabigat din ang pagharap sa proseso.

Tama ang defense lawyer nang sabihing ba­hagi ng hustisya ang fairness. Hindi dapat ma-convict si Sara dahil lamang sa ingay ng publiko o galit ng kalaban sa politika. Kailangang pa­tu­nayan ng prosecution ang kaso sa malinaw na ebidensiya, hindi sa drama o sound bite.

Pero tama rin ang paalala ng prosecution: pera ng bayan, tiwala ng bayan, at karapatan ng mamamayan na maningil ng pananagutan ang pinag-uusapan dito. Hindi sapat na malunod ang trial sa Latin terms, procedural objec­tions, at technicalities habang nawawala sa usapan ang simpleng tanong: nasaan ang kato­tohanan?

Ang impeachment trial ay hindi lamang laban ng abogado. Hindi rin ito teleserye ng Marcos laban kay Sara. Ito ay pagsubok sa mga insti­tusyon. Kaya dapat maging seryoso ang prose­cution, malinaw ang defense, at patas ang mga senador bilang judge.

May karapatan si Sara sa due process. Pero ang taumbayan ay may karapatan din sa malinaw na sagot. Kung ito ang proper forum, dapat itong harapin—hindi lang ng abogado, kundi ng buong bigat ng pananagutan sa public office.