Nagsugod ang tanang panlimbasog nga ikapakita ang disiplina taliwala sa mga kongkretong pader sa sentinel sa Cebu Provincial Detention and Rehabilitation Center nga maoy silbing kahon sa 1,500 ka mga piniriso nga naandan nang gihulagway nga sama katig-a ang mga kasingkasing sa bato, mga buryong, mga kriminal, mga way gikahadlokan, ug andam nga mabulit ang kamot sa dugo kun apekehon.
Suliran ang ilang wala pagpuyon nga motabok ngadto sa CPDRC compound nga gibalhin sa barangay Kalunasan gikan sa karaan nga prisohan diha sa MJ Cuenco Avenue . Sit-down strike ang tubag sa mga binilanggo. Apan, wala sila’y nahimo kay ang mandar sa hari lisod man sab nga mabali.
Sulod sa bag-ong pasilidad, nag-“noise barrage” ang mga piniriso nga misangpot sa paglangkat sa pipila nila ka mga pribilihiyo sulod sa duha ka semana. Dihang gitudloan na sila sa Algorithm March, usa ka matang sa ehersisyo pisikal nga sinambogan sa sayaw ug rhythmic music, daghang mga piniriso ang mipalag. Ug sa dihang si Byron Garcia, Capitol consultant on security, nagkuha og choreographer aron katudloan sila’g mga sayaw alang sa kasaulogan sa 438th Founding Anniversary sa probinsya, mitugpa sa nawong ni architect-choreographer Vince Rosales ang tsinelas gumikan sa pagdumili sa mga inmates nga mosayaw. Mas pili-on pa kuno nila nga mananom og utanon kaysa magsayaw-sayaw, asoy ni Vince.
Apan nausab ang tanan sa dihang ang video sa ilang rehearsals sa Algorithm March, ug sa rehearsals nila sa “Radio Gaga” ug “Sister Act I and II” gi-upload ni Byron ngadto sa YouTube, labi na gyod ang video sa “Prison Thriller”. Labing una kining higayon dinhi sa Pilipinas nga nanayaw ang mga piniriso isip kabahin sa mga lakang nga sila madisiplina pangandam sa mas bug-at pang mga lakang sa reporma nga gipanday sa DILG alang sa ilang malamposong pagbalik nga produktibo ug may kahadlok na sa Diyos ngadto’s sabakan sa balaod ug katilingban.
Gawas sa ilang pagdegamo sa ilang luna diin may mga tanom nga paliya, talong ug uban pang utanon nga mao sab ang ilang luto-on, gihatagan og hi-speed sewing machines ang mga piniriso aron sila na mismo ang manahi sa ilang orange nga uniporme - t-shirts ug drawstring pants. Ug mamuhat og mga export-quality bags. Gibayran sila niini sa Kapitolyo ug ang ilang tinigom adto mopatak sa ilang mga passbooks. Ang pundo gihuptan sa CFI Foundation Cooperative diin ang inahan ni Gob. Gwendolyn Garcia, si former Court-of-First-Instance judge Esperanza Fiel Garcia, maoy nangulo.
Gawas sa nasyonal ug lokal nga media, midagsa ang foreign press people nga mipahigayon og coverage niadtong tungora alang sa ABC- Japan , China ug Singapore bureaus. Gihugon-hugon nga modoble pa o mo-triple ang magka-interes sa video sa “Prison Thriller” labi na karon nga full-length version na kini. Ug lagmit mamahimo kining atraksyon alang niadtong buot mobisita sa CPDRC.
Sa usa ka yugto, malimtan nimo nga ang imong gipakpakan, giabibahan, ug gitihoyan mga tawong gitawag nga “sagbot sa katilingban”. Imong mataligam-an ang kapait sa gidangatan sa ilang mga nangahimong biktima. Taliwala sa naglagiting nga kainit sa quadrangle, miikid ang mga piniriso – mababaye, malalaki, malakin-on o mamahuyang man. Gipakita nila nga bisan pa man sa ilang gibugnong mga kaso, may gihuptan usab sila nga talento. Mga katakos nga nalubong gumikan sa mga pangantalita sa katilingban human sila mataral sa hukmanan. Apan inay mga hait nga mga mata ang mosugat kanimo sa imong pag-ambo gikan sa ikaduhang andana sa maong pasilidad, mosugat kanimo ang mga matang uhaw sa pagtagad; mga tinan-awan nga mohatod kanimo balik kaniadto sa imong pagkabata. Sa ilang mga tinutokan, imong masabtan ang kasingkasing sa usa ka bata – buot matagad, kahinam sa parayeg, uhaw sa pagsabot. Gani may higayon nga diha sa ilang pagwara-wara, mga kindergarten ang akong nakita. Mga batang nangahadlok mangasayop sa ilang lihok kay dili buot mauwawan o kastigohon. Mga batang, human masayop ug makasala, buot tuho-an sa ilang pasalig nga magbag-o.
Nagsugod ang pagdisiplina pinaagi sa Algorithm March, usa ka dance fad/craze base sa binatang serye sa telebisyon sa Japan nga nag-ulohan og “PythagoraSwitch”. Nakat-on ang mga piniriso sa pag-ehersisyo sinambogan sa sayaw ug musika. Mosobra sa usa ka libo ka mga piniriso ang nagtoon sa “basic steps” nga diin samtang magmartsa sila ug mohata-hata og kinarate, wala gyoy usa sa ilang mga kauban sa likod man o sa atubangan nga ilang maigo kun sila mopilo sa ilang tuhod samtang motuyhakaw ang ilang mga kamot, mopiyad samtang nanighawak, mosaliring aron moyukbo, moatubang sa tuo dayong bukhad sa kamot ug mohupo nga daw sa may gipunit.
Misangpot ang tanang paningkamot sa “Prison Thriller” nga maoy nakasakmit karon sa pagtagad sa kalibotan ug nakapausab sa “matang sa hangin” nga maghuros-huros dinha sa mga pasilyo, sa nataran, sa entero pasilidad sa CPDRC. Wala ni usa kanamo ang nahadlok sa riot. Sa makadiyot, nalimot kami nga likod sa mga rehas sa CPDRC gikarsel ang pipila ka mga “hardened criminals”, “high-risk prisoners”, mga masupilon sa balaod, mga panabla ang kinabuhi. Taliwala sa makabungog nga suliyaw, nahimong “star material” ang mga piniriso. Samtang ang mga abogado, politiko, kadagkoan sa DILG, mga taga-media ug mga polis nahimo nilang mga magdadayeg.
Karon, nilatas na sa mga kasuokan sa kalibotan ang ilang “fantastic performance” sa dihang sa ilang pagtungtong sa mas halapad nga entablado pinaagi sa dagitabyan, aduna’y 3,200,000 kapin ka hits ang ilang naani sa YouTube.
