Ang kawatan nga nagpa-retoke sa ilong

Dako ang pagmahay sa magtiayong negosyante nga mihatag sila sa ilang pagsalig ug kompyansa sa usa ka babayeng gi-hire nila isip yaya sa ilang anak kay mao man usab diay kini ang misakiyo sa ilang kwarta ug mga alahas nga hinagoan.

Nakuha nila ang yaya pinaagi sa online ug tungod lagi kay nagkinahanglan sila sa dinaliang serbisyo sanglit ting abli na sa klase wala na kaayo nila kuti kutiha ang requirements, igo na nga nakapresentar kini sa iyang national ID.

Sa sinugdanan maayo gyud kaayo moserbisyo, dinayeg pa siya sa iyang mga amo kay dili naman maghuwat nga sugoon molihok man usab dayon. Diay to gikuha lang niya ang buot sa iyang mga amo aron mosalig ug moluag  sa ilang depensa ug didto ni-strike dayon.

Gikuha niya ang kwarta nga mibalor sa kapin usa ka milyon ka pesos ug mga alahas apil na ang Rolex watch nga nagkantidad og P1.4 million, gidala usab ang barcelet, kwentas ug diamond jewelry dihang wala ang magtiayon ug nalipat usab ang mga kaubang katabang sa balay. Igo nalang sa pagreport ang magtiayon ngadto sa kapolisan ug hangtud karon wala pa gyud masolbad ang kaso.

Ang nahitabong pagpangawat sa Barangay Guadalupe—dili lang usa ka ordinaryong insidente sa kriminalidad. Usa kini sa pinakadakong pahinumdom sa mga pamilya ug negosyante bahin sa risk management, background screening, ug internal security sa sulod sa kaugalingong panimalay.

Bisan unsa ka buotan ang usa ka tawo sa imong tan-aw apan dili gyud mokompyansa ug labaw na nga dili mosalig bisan duna silay ikapakita nga identification card bisan og legit kini kay ang kawatan mangawat gyud kong makakita og kahigayonan.

Identity vs. Integrity: Ang paghupot og National ID nagpamatuod lamang sa legal nga pagkatawo (identity) sa usa ka indibidwal. Dili kini garantiya sa iyang integridad o disiplina sa pagtrabaho (moral character). Dinhi makita nato ang Kahinungdanon sa Clearance:

Ang Police ug NBI Clearance nagpabilin nga pinaka-importanteng dokumento aron masuta kon ang usa ka aplikante duna ba'y pending o kanhiay nga kaso sa hukmanan (criminal record).

Ang paglaktaw niining maong rekisitos ngano nga nakahatag og higayon sa usa ka repetition/serial offender nga makasulod sa balay.

Tan-awon nato ang mga risgo sa online recruitment, tungod sa kasayon sa teknolohiya, daghan na ang nagkuha og katabang pinaagi sa social media o online platforms. Apan duna kini mga kakulian: Kakulangan sa Vetting Process: Dili tanang online post o profile nagpakita sa tinuod nga background sa tawo. Propesyonal nga Background Check: Importante nga mohimo og reference check—ang pagkontak sa kanhiay nga mga amo (previous employers) ug sa barangay diin nagpuyo ang aplikante aron masuta ang iyang agi ug reputasyon.

Gawas sa pagpili sa tawo, kinahanglan usab ang pagpalig-on sa mga sistema sa sulod sa balay aron malikayan ang crime of opportunity.

Ang paghatag og trabaho sa usa ka katabang usa ka maayong lakang alang sa pagpalambo sa panginabuhian sa uban. Apan sa bahin sa seguridad sa pamilya ug mga paningkamot sa negosyo, ang dili mapihigong pagmatngon (due diligence) dili gayod pwedeng ibaylo sa basta-basta nga kompyansa.

Ang nahitabo usa ka bug-at nga leksiyon nga nag-gabay sa tanan:

Sa bisan unsang matang sa pagpatigayon o pagdumala sa panimalay, ang seguridad kinahanglang mag-una kanunay sa dili pa ihatag ang hingpit nga pagsalig.

Nasayran sa negosyante nga ang kwarta nga gikawat sa ilang katabang gigamit na diay sa pagparetoke sa ilang ilong apan mailhan ra gihapon og malit-ag gihapon kini sa kamot sa balaod.