Made in China! (napud)

Kapin usa ka buwan human ang Olympics sa Biejing, China, nabutang na usab sa mapa sa kalibutan ang kontrobersiyal nga nasud ning bag-ong nadiskobrehan sa mga eksperto. Positibo sa melamine ang gatas sa China hinungdan nga mikabat na sa kapin singkwenta mil ka mga bata ang adunay kidney stone ug di’ momenos sa upat ka mga bata ang namatay tungod sa maong kemikal. Ang nakapait, di’ lang sa China ang problema tungod kay taas ang kahigayonan nga mo-abot sa ubang nasud ang epekto sa problema. Karon, di’ lang ang mga Intsik sa China ang nagkalisang ning bag-o nilang bulilyaso. Nabutang sa alerto ang dakong bahin sa kalibutan nga nakapalit o nipalit sa gatas gikan sa China.

Lisud tuhoan nga mahimo sa China ang pagsagol og kemikal sama sa melamine sa pagkaon sa ilang mga bata didto. Nasayod ta nga ang melamine usa ka industrial ingredient nga atong makita sa whiteboard, desk, plastic ug uban pang mga butang nga di’ makaon. Gani, naalerto nang daan ang kalibutan dihang niadtong miaging tuig, nasagol sa pagkaon sa iring ug iro ang melamine. Ang resulta, nagsakit ang tiyan sa mga hayop ug daghan ang namatay. Sukad niadto, nahibawo nang daan ang mga eksperto sa panglawas nga makadaot sa tawo ang mga pagkaon nga masagolan og melamine. Apan wa’ ni makapamata sa mga taga China nga maoy naggama sa makadaot nga gatas. Kung wa’ pa mahibaw-i dayon unsay epekto sa melamine diha sa mga bata, dako ang posibilidad nga di’ lang libuan apan minilyon ka mga bata sa China ang adunay kidney stone sa sunod pang katuigan.

Apan kung tan-awon ang pikas habig sa maong kontrobersiya, daghan ta og maayong butang nga napunitan ning bag-ong bulilyaso sa China. Kung kaniadto, naglisud ang Department of Health sa pagpatuman sa breastfeeding kon ang pagpasuso sa inahan sa iyang anak, karon mas daghang nanay ang na-aghat sa pagpasuso nalang sa ilang mga anak tungod sa kabalakang di’ luwas ang gatas nga mapalit diha sa mga tindahan. Sukad kaniadto, atong nahibaw-an nga ang gatas sa inahan ang labing maayong gatas alang sa bata ug di’ ang gatas sa hayop sama sa baka. Nahibawo na tang daan nga ang gatas sa inahan ang may labing daghang nutrisyon alang sa mga bata nga maoy manalipod nila sa nagkadaiyang matang sa sakit. Apan bisan pa sa pulos positibong epektong hatud sa gatas sa inahan, nipatigbabaw gihapon ang personal nga rason sa pipila ka mga nanay—madaot ang ilang figure o sila’y suplay sa gatas.

Gawas sa breastfeeding sa Department of Health, nahimong positibo sab ang nahitabo karong milk scare sa mga lokal nga milk producer. Misaka ang demanda karon sa mga gatas nga gikan dinhi sa Sugbu o sa nasud karong daghan ang nabalaka sa kaluwas sa gatas gikan sa gawas. Ang nakapait, gipamaligya na sa mga cow growers ang ilang mga baka tungod sa grabeng kalisud ug kahuyang sa suporta sa gobyerno sa grupo. Tungod kay wa’ nay laing madawdaw ang mga mag-uuma, gipamaligya nalang ang ilang baka aron magamit pagtubag sa ilang mga panginahanglan. Dugay ra untang nisaka o nilambo ang ilang negosyo kung aduna pa’y hingpit nga suporta ang gobyerno sa mga mag-uuma aron maka-kumbati sa kompetisyon sa mga produkto nga gikan sa gawas. Di’ pa uwahi ang tanan aron hingpit nga ibuhos sa gobyerno ang tabang sa mga cow growers niining grabeng demanda sa lokal nga gatas.

Nakahinumdum paba mo sa nahitabo sa miaging tuig ug sayo ning tuiga? Mga bata sa isla sa Bantayan ug lungsod sa Oslob ang nagsuka ug nagkalibanga human makaka-on og candy gikan sa China. Nagtuo ang mga bata nga luwas ang barato ug lamian nga candy apan human sa pipila ka minute nagsakit na ang ilang tiyan. Sagad sa mga biktima, gipangda’ sa ospital tungod sa wa’y undang nga kalibanga ug pagsuka-suka. Makalilisang ang maong kasinatian alang sa mga bata ug sa ilang mga ginikanan. Apan unsa pa kaha kung mao sab ni nahitabo sa mga bata sa nasud sa gatas nga ilang gi-inom. Sa sunod-sunod nga bulilyaso sa China sa mga pagkaon sa ilang dapit nga bukas nga gipamaligya sa atong nasud makapaduda unsang matang sa kalidad ang ilang gisunod didto aron luwas ang mga tawo nga mokaon sa ilang produkto. Kung mahitabo pa ang maong kasaypanan, duda nata unsay tumong sa China sa ilang populasyon o pupolasyon sa kalibutan.