Katungod sa miyembro

Angay’ng masayran sa mga opisyal sa homeowner’s associations nga dili nila mahikawan ang mga delinquent members paggamit sa mga public space ug services sa ilang subdivisions tungod lang kay wa na kini magbayad og monthly dues ngadto sa ilang kahugpongan.

Hukom kini sa Supreme Court sa kaso nga naglambigit sa magtiayong Linley ug Juvy Retirado vs. La Costa Brava Homeowners’ Association, Inc. (LCBHAI).

Ang desisyon sa SC’s Third Division nga gisuwat ni Associate Justice Benjamin Caguioa, miingon nga bisan og delinquent ang association member pagbayad sa monthly dues, duna gihapon sila’y katungod paggamit sa mga common areas ug sa pag-avail og services sa ilang asosasyon.

Gikan sa tuig 2016 hangtud 2021, ang magtiayong Retirado wa na mobayad sa ilang monthly dues, ug mao nga ang ilang mga opisyal mihukom nga kuhaan sila sa mga pribileheyo. Wa na sila tugoti nga makapa-deliver og construction materials, pagpa-deliver og mga pagkaon pinaagi sa riders, mga appliances dili na sila paagion sa gate, kon duna sila’y mga bisita dili na pasudlon, ug ang ilang basura kausa na lang kuhaon matag semana.

Tungod niini, gireklamo sa magtiayong Retirado ang LCBHAI sa Human Settlements Adjudication Commission (HSAC) kay nakalapas kini sa Republic Act No. 9904, kun Magna Carta of Homeowners and Homeowners' Association.

Ang HSAC mihukom pabor sa magtiayon. Ang Court of Appeals mibasura sab sa pag-apelar sa asosasyon, ug hinungdan nga ang kaso miabot sa Supreme Court.

Ang Supreme Court mitataw nga samtang ang asosasyon makahimo pagpahamtang og mga penalty sa ilang mga delinquent members, apan dili mahimo nga did-an sila paggamit sa common areas sa ilang subdivision.

Ang Section 7(a) sa Republic Act No. 9904, naglatid gyud nga ang association members dunay duha ka buwag nga “full rights." (1) The right to avail of and enjoy basic community services and facilities; and (2) The right to use common areas.”

Matud sa Supreme Court nga ang giisip nga “basic community services and facilities" mao ang paghatag og benepisyo sa mga homewoners, sama sa "security, maintenance, repairs, and cleaning of streets, and garbage collection or disposal." Ang giisip nga common areas mao ang properties nga gipanag-iya sa assosasyon, apil na ang mga karsada, mao nga dili mahimong pugngan kon ang delinquent members magpa-deliver og construction materials ug magpa-deliver og mga pagkaon ug mga appliances.

 Gipasabot sa Supreme Court nga bisan og wa na magbayad og monthly dues ang miyembro, apan nagpabilin kanila ang “full right” sa paggamit sa mga common areas sa ilang subdivision, ug pag-avail sa mga basic services.