Malampuson nga Islahanon

CEBU, Philippines — Wala man sa dugo ang pagkanegosyante apan anaa lang gyud kini sa tawo kon gusto niya sundon ang maong butang ug suwayan ang kapalaran aron mahimamat ang kalambuan ug pag-asenso sa kinabuhi.

Mao kini ang istorya sa kinabuhi ni Jelly Anciano, kinsa mao ang tag-iya sa usa sa nabantog nga resort sa isla sa Santa Fe nga mao ang Jelly’s Haven.

“Sa una, molibod ko sa isla og kamunggay, sinegwelas kay daghan man og punoan sa bukid sa amo”, butyag niya sa Banat News Tingusbawan.

Nagpuyo sa Balidbid nga anaa nahimutang sa bukirang bahin sa Santa Fe ang pamilya ni Jelly. Siya ang ikaupat sa pito ka managsuon.  Panguma ug pangisda ang panginabuhi sa iyang pamilya.

“Nuwebe anyos ko, mokuyog ko og pangisda sa akong papa didto gyud sa lawod. Ihulog ko sa dagat para mogunit sa pukot ug manudsod unya tawgon ko nila nga “Jel, okay pa ka diha”. Makahinumdom nalang ko unsa ko kakugihan nga momata og sayo kay akong papa sayo man momata niya mohilak man ko dayon kon di ko kuyugon,” asoy pa ni Jelly.

Maingon sab ni Jelly nga bata pa siya, nahigmata na siya sa kamatuoran nga lisod gyud ang kinabuhi sa tawo ilabi na og walay igo nga pundo ang pamilya mao nga kon unsa ang mahimo niya, buhaton gyud kini niya aron adunay mapuno sa pang-inadlaw-adlaw nga pagpakabuhi.

Bisan og sa dihang nagtungha siya sa elementarya, matud pa niya nga sayo siya motambong sa magbuhat og tira-tira tungod kay ang salin niini mao ang iyang maangkon ug ibaligya na sab kini niya sa iyang mga kasaring sa tunghaan aron sa pag-uli niya sa ilang balay, aduna siyay mabitbit nga pan alang sa iyang pamilya.

Dugang pa, sa maong paagi sa iyang pagpamaligya, mao kini ang iyang ipanggasto aron makapalit og papel ug lapis.

“Ganahan gyud ko mag-eskwela kaso syempre akong ginikanan dili kaya mao nga nangita gyud ko og trabaho. Sauna, mas okay man gud sa mga ginikanan nga magtrabaho ang mga anak na kaysa mag-eskwela. Mao nga ingon sila nga mas maypa motabang lang ko sa amoa kaysa moeskwela”, suma pa niya kinsa kutob lamang sa second year high school.

Didto nga nakahukom siya nga moadto og Bacolod kay adunay mipasalig kaniya og trabaho ug didto na nga gipadala na siya sa Manila.

“Pag-abot sa Manila, daghan ko og nasuwayan. Nahimo kong katabang sa balay, kusinera, labandera, magtinda sa (bakeshop), moskitero ug unsa pa. Lahat nalang ng bagay na pwedeng kumita, ginawa ko na.  Hangtud nga naabot ko magbaligya og sanina kanang mopalit mi og sanina niya amo napud nga pahulugan sa mga estudyante,” saysay pa niya.

Disisiete anyos siya sa dihang nagsugod ang iyang pagpangita sa maayong kapalaran sa Manila. Giangkon sab niya nga dili gyud siya magdugay sa usa ka trabaho tungod kay gusto niya daghan siya og makamahuan.

Sa tanang trabaho nga iyang nasudlan, ang mahimong usa ka sales lady sa Cubao ang iyang gikalisdan.

“Mao na ang pinakabug-at nga trabaho kay buntag pa lang kay naka-make up ka na kay mga make up man ang akong gi-deal ato. Miuli mi og Boulevard kay gi-hold up mi. Tungod kay wala nay pamasahe kay natog sa Luneta unya gikawat pa gyud ang mga sapatos namo”, pagbalik-tan-aw ni Jelly.

Mao nga tungod sa maong panghitabo, panaad ni Jelly nga maninguha gyud siya tungod kay dili siya gusto nga magpabalin sa sitwasyon nga anaa sa kawad-on.

“Dili sab gyud ko magpauli sa amo sa Sta. Fe og wala koy ani. Ako sad gyud sauna kay dili ko magminyo nga taga amo kay kon taga diri (Sta.Fe) kay ana ra gyud ang akong kinabuhi. Dili ko moasenso”, siya nagkanayun.

Gihimug-atan ni Jelly nga lisod gyud ang pangita sa isla kon itandi na karon. Bisan og lisod sab ang iyang kahimtang sa Manila, giantos kini niya og pila ka tuig tungod kay hugot ang iyang pagtuo nga anaa ang iyang maayong kapalaran sa maong dapit.

“Lisud gyud ang kinabuhi nako sauna sa Manila. Sa totoo lang, bisan og kumikita na ako kay dili ko magmeryenda sa mga fastfood. Mag-banana cue o tinapay na putok lang ko kay gusto ko talaga nga makaipon. Palagi ako nga magtabi noon kahit 20, 50 o 100 kasi gusto ko may ipon”, matud pa niya.

Pabilin gihapon ang maong estilo sa pagtipig sa kwarta ni Jelly sa dihang nahimo siya nga ahente sa mga garments o mga sanina.

“Nag-ahente kami ni Jerry Ong nga nahimo nako nga boss. Nakitaan niya ako na hindi ako makwenta sa trabaho, basta kung ano ang ipatrabaho nila kay okay lang sa ako. Gikumbinsi ko niya nga magnegosyo ko. Tapos pinigilan ako ng ex-husband ko kasi kahit freelance kami na ahente, mas malaki ang kita. Tapos sabi naman nga boss ko nga tutulungan niya daw ako. Nagduhaduha ko pag-una kay di ko ganahan magsugod og negosyo kay wala koy kwarta, wala akong puhunan mao nga sabi niya sa’kin nga ‘Tulungan kita, mag-umpisa ka”, asoy pa niya.

Sa maong higayon, midapig gyud kaniya ang panahon gumikan kay adunay usa ka gisuplayan niya sa maong negosyo nga wala makabayad sa utang ngadto kaniya mao usa ka luna sa tindahan ang agi og bayad niini ngadto kaniya.

Mao nga mas gidasig siya sa iyang boss nga sugdan na gyud ang pagnegosyo sa mga garments. “Sabi ng boss ko na ‘walang magtitinda d’yan kundi ikaw lang’.  Pero ayoko naman kasi wala akong pera, wala talaga”, tug-an pa niya.

Gibuligan siya sa kapalaran kay maayo ang dagan sa iyang negosyo.

“Binayaran ko din yung pinautang niya sakin nga milyon kasi madali akong nakaipon.  Ang ginawa ko noon ay bahala wala akong pera basta wala akong utang,” sugid pa niya.

Sekreto niya nga bisan sa ginagmay nga kantidad nga anaa kaniya, iya kini nga gipundo aron nga matibuok pagbalik ang kwarta nga gipahuwam ngadto sa iyang boss.

Padayon gihapon ang maayong dagan sa negosyo ni Jelly sa pipila ka tuig nga milabay. Baynte sais  anyos lang siya sa dihang nagsugod sa iyang kaugalingon nga negosyo ug karon nga miabot na siya og lima ka dekada, daghan na gyud siya og napupo.

Midaghan na ang negosyo nga iyang gipanag-iya karon ug usa na niini ang iyang gipanag-iya nga resort nga mao ang Jelly’s Haven. Giangkon niya nga sa pagsugod niya sa maong linya sa negosyo, nangayo una siya og sign didto sa simbahan sa Baclaran.

“Kunyari sabi ko, Lord ‘pag nakita ko tong kulay ng bulaklak, gagawin ko ‘to. Pagdating ko, yung kulay ng bulaklak talaga ang bumungad sa ‘kin pagpasok ko sa simbahan, kaya sabi ko ‘ay naman, gagastos na man ako nito’’, saysay nga dala komedya niya.

Gikan sa lima ka kwarto lang, kapin sa 10 ka kwarto na ang anaa karon sa maong resort.

Gikalipay ni Jelly ang mga panghitabo sa iyang kinabuhi. Dako na siya og tindahan sa Baclaran. Tungod sa determinasyon, pagkugi ug pangayo og giya sa Ginoo, naangkon niya ang mga wala niya damha nga maabot ngadto niya.

“Masaya ako dahil narating ko to. Kasi ang binigay ni Lord sa akin ay sobra-sobra na. Good health nalang ang hinihingi ko sa kanya”, pagtapos pa ni Jelly.