21 napaaka’g ‘irong buang’

CEBU, Philippines - Moabot sa 21 ka tawo apil na ang barangay kapitan sa Casuntingan, Mandaue City ang napaakan og gituohang irong buang sa miaging hapon, swerte na lang nga ang maong iro namatay na ug di na makapaak apan peligro gihapon kadtong mga napaakan.

Si Casuntingan Barangay Kapitan Oscar del Castillo nga nakahinabi sa Banat News miingon, una niini, adunay pito ka tawo nga miadto sa iyahang balay ug nangayog tabang human napaakan og iro.

Nasayran gikan sa mga biktima nga usa ra ka iro ang nakapaak kanila nga giingong nagsugod pagpamaak nianang alas-5 sa hapon.

"Nakita nako nga dagko kaayo’g samad. Akong gipalihok dayon ang atong mga tanod para sa pagdakop sa maong iro. Nabalitaan nako sa mga tawong napaakan nga naabot na daw og 18 ka buok. Na-alerto gyud mi," matud ni del Castillo.

Dali nga nanawagan ang kapitan ngadto sa mga rabies coordinator sa barangay ug sa pulis alang sa pagdakop sa iro hinungdan sa gilusad nga operasyon nga naabot ngadto sa Brgy. Banilad.

"Naabot mi sa Barangay Banilad og dinakpanay gikan sa Barangay Casuntingan. Dugay kaayo ang dinakpanay murag igmat man sad ang iro. Dakoon nga klase sa iro," dugang sa kapitan.

Nakadawat sad og taho ang kapitan nga dunay duha ka residente sa Brgy. Banilad ang napaakan niini sa wala pa kini nadakpan.

Si del Castillo atol sa operasyon napaakan usab diha sa iyang tiil.

"Hilabihang pagka-wild gyud...naigo man sa patid nako. Ako man gipuntariya, ako gihamagan, gilayatan gyud ko," tataw ni del Castillo.

Ala una sa kaadlawon didto sa Banilad kini na-nadakpan ug gisulod kini sa sako ug gidala sa balay ni del Castillo apan namatay kini sa alas-3 sa kaadlawon.

Posible na-suffocate ang iro, matud ni del Castillo, apan alang kaniya, lisod sab kung ilaha buhion ang iro human sa daghan tawo ang nabiktima niini.

"Kay di man ka-kumpiyansaan kay ultimo sako, paak-paakon niya, unya di man mahimo among tangtangon ang sako (kay mamaak napud)," dugang ni del Castillo.

Gidala ni del Castillo ang mga biktima ngadto sa Vicente Sotto Memorial Medical Center apan gikatahong wala’y mga anti-rabies vaccine shots sa maong tambalanan.

Mitataw si del Castillo nga anaa sa 20  hangtud 58-anyos ang mga biktima. Usa  sa mga biktima, gikatahong gihilantan dayon. Gawas sa 21 ka tawo nga ilaha nang natala aduna pay laing duha ka tawo nga gikatahong napaakan apan ilaha pa kini i-check o i-verify ang maong taho.

Gibalik na lang sa barangay health center ang nga biktima ug gitagaan og anti-tetanus vaccine shots, tungod walay opisina ang City Health Department.

Karong adlawa sila moadto sa CHD aron mo-avail sa mga anti-rabies vaccination.

Subay sa kamatayon sa iro, nagkanayon si del Castillo nga wala usa nila putlan og ulo ang iro diha-diha dayon tungod obserbahan pa kini sa mga rabies coordinators.

Pagkaala una sa hapon ang mga rabies coordinator gikan sa City Veterinarian's Office naabot ug nibutang og ice sa ulo sa maong iro una pa nila giputol ang liog niini aron ipaubos sa laboratory examination.

Mihangyo si del Castillo ngadto sa mga rabies coordinators sa ilahang barangay nga palig-unon pa ang pagpanakop sa mga askal aron di na kini masubli pa. Samtang ang pangulo sa anti-rabies program sa Department of Health-7 nanawagan sa mga napaakan pagpakonsulta sa animal-bite treatment center aron mahatagan og bakuna batok sa rabies ug dili isalig ilang kinabuhi sa mga herbal medicines ug mga tambalang binisaya.

Si Dr. Joanri Riveral, regional coordinator sa Rabies Control and Prevention Program sa DOH-7 nagkanayon nga kinahanglang hatagan ang pasyente og anti-rabies vaccination aron madali nga dili makakatap ang virus ngadto sa nervous system sa tawo.

Ang mga accredited nga treatment center mao ang Vicente Sotto Memorial Medical Center sa Cebu City ug ang Eversley Child's Sanitarium and General Hospital sa Mandaue City. Dugang niya, aduna usab ang health units sa city government sa Cebu City ug Mandaue City.

Siya miingon nga kinahanglan maba-kunahan ang mga napaakan sud sa pito ka adlaw. Mipasidaan siya nga ang virus sa rabies makamatay.

Si Riveral midasig sa mga lokal nga opisyal  sa pagpanday og mga ordinansa kabahin sa Responsible Pet Ownership  aron malikayan ang maong mga hitabo.

Ang maong mga ordinansa mosuporta sa nasudnong balaud nga napasar mga siyam na katuig ang nilabay nga mao ang Republic Act 9482 kon Anti-Rabies Act. Christell Fatima Tudtud ug May Miasco (BANAT NEWS)