Naa na sa Cebu
IYO ANTOY - Antolin dela Serna (Banat) - December 17, 2019 - 12:00am

Niay advertisement sa usa ka produkto nag-ingon: Ang ABC product naa na sa Cebu. Morag duna say tarpaulin niini. Unsay buot nilang ipasabot niini? Ang literal nga translation sa Enniglis niini: There is now in Cebu. Sa ato pa, ang nagsulti niini wala sa Cebu, otherwise moingon unta nga: NIA NA SA CEBU.           

Unya, duna say moingon nga: Labanan ang XYZ nga tambal (apan hindi gamot). Ang pulong paglaban dili pagbatok, kundili pagdapig. Sa Tagalog lahi ang kaulogan sa paglaban kay sa ato dinhi. Mao nga ang nagsulti niini, dili taga-Cebu.

Ug pag-promote sa Tinagalog, ang atong mga reporter ug mga newsreader dinhi, moingon: Ang mga residente sa barangay AMS gigutom na. Ambut nganong mosunod man gayud ta unsay isulti sa mga Tagalog?  Nganong di man sila moingon nga: ang mga lumolopyo o mga molupyo? Nganong residente man gyud?

Dugang niini, imbis moingon nga: Ang labing daku nga saging, o ang kinadak-ang saging , mosunod gyud ta sa mga Tagalog pag-ingon: Ang pinaka daku nga saging. Unya, moingon dayon sila nga: Ang dapat buhaton, imbis moingon nga: Ang angayan buhaton.

Ang mga reporter moingon usab: Walay tsansa nga mouswag kining atong nasud, inay moingon nga: Walay kahigayonan nga mouswag kining atong nasud.

Nganong mosunod man gyud ta sa mga Tagalog, to the extent of killing our own dialect, inay nga atong palambuon ug i-promote ang kaugalingon tang pinulongan.

Nindot baya kaayo  ning Cebuano language. Samtang moingon ang mga Kano’ nga wash your face, wash your feet, wash your hands, clean your nose, clean your eyes ...  kita dinhi, moingon man lang ta nga: panghilam-os, panghimitiis, panghunaw, panghingugmo, ug panghimuta.

Unya, ang paggamit sa “gi,” mora’g nagpasabot nga past tense na,vnahitabo na, gihimo na, sama sa pag-ingon nga gipatay, gilugos, gikaon. Apan, kon wala pa mahitabo, wala pa buhata, mora’g bakikaw pag-ingo nga wala gipatay,  wala gilugos, wala gikaon.

Tingali ang husto: Wala patya, wala lugosa, wala kan-a, di ba? Unya, mangutana dayon ang anchor sa usa ka tulomanon ngadto sa reporter: Pila ka buok tawo ang nanambong sa tigum? Motubag dayon ang reporter: usa ka gatos ka buok tawo.  Kun hubaron sa Eninglis: How many pieces of people .... tubag: one hundred pieces of people. Nganong di man lang: Pila ka tawo ang nanambong? Usa ka gatus ka tawo ang nanambong. Di kinahanglan mogamit sa pulong ‘buok.’

Unya, kanang  pakatawa sa radyo has become irritating, ug puol na kaayo. Usahay ra ba bisa’g serious kaayo ang hisgutan sa commentator, mokatawa man, bisan og dili kataw-anan. Actually, sinunod lang pud ni nila sa mga radio programs sa Manila.

Ug nia pa, kanang disclaimer sa ubang tambal nga dili  tambal, apan makatambal, kana bang hindi pueding igamot kahit anong sakit .... nganong ila mang dalidalion nga dili na hinuon masabtan?

* * *

Mahitungod sa Cha-cha, si Rep. Rufus Rodriguez namahayag: “There is no term extension. Our proposal is to increase the term from three years to five years.”

Kining maong pag-extend sa ilang term of office gikan sa tulo ka tuig ngadto sa lima ka tuig, makaayo ba ni sa atong nasud?

ABC PRODUCT
Philstar
  • Latest
Latest
Latest
Are you sure you want to log out?
X
Login

Philstar.com is one of the most vibrant, opinionated, discerning communities of readers on cyberspace. With your meaningful insights, help shape the stories that can shape the country. Sign up now!

FORGOT PASSWORD?
SIGN IN
or sign in with