Pagplano sa pundo sa edukasyon usa sa sugyot atol sa budget hearing

CEBU, Philippines —  Dugay nga pagplano sa pondo alang sa edukasyon, pagtangtang sa value-added tax (VAT) sa residential electricity, ug mas lig-on nga mga mekanismo batok sa korapsyon ang gisugyot nga mga lakang atol sa Senate Committee on Finance hearing alang sa 2027 national budget.

Gipadayag ni Senador Bam Aquino ang panginahanglan sa 10-ka tuig nga plano sa paggasto aron masulbad ang kakulang sa mga classroom sa nasod ug mapadayon ang mga reporma sa edukasyon.

Sa hearing niadtong Miyerkules, Agosto 27, gi-awhag ni Aquino ang economic managers nga i-angay ang tinuig nga budget proposal sa 10-year education roadmap sa Second Congressional Commission on Education (EDCOM II). Matud niya, dili igo ang kasamtangan ug nangaging lebel sa paggasto sa edukasyon aron mahatagan og dakong solusyon ang mga problema sa sektor.

Gipunting usab niya ang panginahanglan sa padayong pondo aron matubag ang gibanabanang 160,000 ka classroom shortage sa tibuok nasod ug malikayan nga mabalik sa sinugdanan ang mga reporma nga nahimo na.

Matud niya, kanunay usab nga maguba ang mga classroom tungod sa bagyo, linog ug pagbaha, nga nakadugang sa classroom backlog.

Gisugyot usab ni Aquino ang tax relief alang sa mga pamilyang ubos og income pinaagi sa pagpalapad sa personal income tax exemptions aron mas mapaduol kini sa gibanabanang living wage.

Iyang gihisgutan ang gibanabanang P40,000 nga living wage kada bulan alang sa pamilya nga adunay lima ka miyembro sa 2026, nga mokabat og P480,000 kada tuig.

Gisugyot usab niya ang pagtangtang sa 12% VAT sa residential electricity aron direktang mapakunhod ang bayronon sa kuryente sa mga panimalay.

“Kung tatanggalin po 'yung VAT sa kuryente ng mga residential... this could mean a bigger drop in the electricity bill of our citizens,” matud niya.

Gipahayag usab ni Aquino ang kabalaka sa posibleng epekto sa 1,600-hectare nga PAX SILICA industrial project, ilabina sa mga mag-uuma ug Indigenous Peoples (IP) sa mga apektadong lugar.

Bisan pa man sa iyang pagsuporta sa industrialization ug advanced manufacturing, iyang giklaro nga kinahanglan masiguro sa gobyerno nga dili maapektuhan ang mga vulnerable nga komunidad.

Gisugyot niya nga mahimong gamiton ang pondo sa Bases Conversion and Development Authority (BCDA) alang sa tabang sa mga apektadong pamilya imbis nga kuhaon kini sa General Appropriations Act (GAA).

Gipahayag usab ni Aquino pag-usab ang iyang suporta sa proposed CADENA Law, nga nagtumong nga obligahon ang mga ahensya sa gobyerno nga aktibong ipagawas ang impormasyon bahin sa paggasto sa publiko ug uban pang government data. Matud niya, lahi kini sa kasamtangang Freedom of Information (FOI) system diin kinahanglan pa mangayo ang mga lungsoranon sa impormasyon.

Dugang pa ni Aquino, ang proactive disclosure sa government data makatabang sa pagpugong sa korapsyon, ilabina sa paggamit sa pondo alang sa disaster response ug reconstruction. (BANAT NEWS)